Genealogia rodu

Do spisu treści

Sylwetki Korwin-Piotrowskich

 

 

Herby i legendy herbowe

 

Z poprzedniej strony - Genealogii  rodu Korwin-Piotrowskich

już wiemy, że ród ten legitymował się herbami:

 Ślepowron i Korwin,

które stosowano zamiennie – równorzędnie.

Każdy herb ma swój opis i swoją legendę herbową ( lub kilka legend ), które tu przytoczymy:

 

KORWIN ( CORVUS ) – Kruk czarny powinien być stojący na pniu ociętym

leżącym, u którego dwa z jednej strony sęki nisko, dwa u góry, pierścień

złoty w nosie trzyma, dyamentem na dół, sam kruk w lewą tarczy całym sobą

obrócony, w polu czerwonem, na hełmie trzy pióra strusie... Zda się,

że od Korwinów Rzymskich ten herb swoje początki zabrał, którzy

wiele krajów sławą imienia swego napełnili. Marcus Valerius, rotmistrz

w Rzymskim wojsku, na harc wyzwany od potężnego w siłę Francuza,

gdy się do broni obadwa porwali,..... kruk już skrzydłami, już pyskiem,

już pazurami, tak broniąc Waleriusza, Francuzowi i dokuczył

i pomięszał jego serce, że go Waleryusz snadno z zwycięztwem pokonał:

ztąd rozumie Aleksander ab Alexandro, że potem Korwinów imię na

Waleryusza potomkach oschło. Z Rzymu do Pannonii

( rzymskiej prowincji w środkowej Europie ) się ten herb przeniósł.....

Do Polski zaś przyniesiony dobrze przed rokiem 1224,

bo już w tym roku Wawrzęta Korwin herb swój na Ślepowrona zamienił,

co znać z listu Konrada,  książęcia Mazowieckiego.........

K. Niesiecki, Herbarz, V, 245-246

 
                                               .                                                                                              

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

korwin

 

ŚLEPOWRON -  w polu błękitnym  na podkowie srebrnej krzyż kawalerski złoty,

na którym kruk czarny z pierścieniem złotym w dziobie;

klejnot - kruk z pierścieniem jak na tarczy....

Andrzej Kulikowski  Wielki Herbarz Rodów Polskich, s. 298

 

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ślepowron

 

 

Geneza herbu Ślepowron.

(opracowanie własne – Witold Antoni Ciechanowicz)

 

Pod nazwą „ślepowron” znajduje się zarówno:

1). ptak ślepowron,

2). „Herb Ślepowron”,

3).  kilka miejscowości w Polsce:

- wieś Ślepowron w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Wolanów,

- wieś Ślepowrony w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Nur,

- wieś Ślepowrony w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Sochocin.

( Być może w średniowieczu było więcej miejscowości o takiej nazwie).

Ponieważ istotny dla genealogii herb Ślepowron jest powodem wielu kontrowersji, spróbujemy poniżej rozpatrzyć jego genezę.

            Otóż heraldycy nazwę herbu wywodzą od wizerunku ptaka ślepowron.

W Słowniku Współczesnego Języka Polskiego (t. II, s. 400) znajdujemy hasło:

ślepowron rz. I, Mc. ~nie` ptak brodzący, spokrewniony z czaplą, zamieszkujący podmokłe tereny Euroazji, Afryki i Ameryki Płn.;

żywi się głównie rybami i żabami, na które poluje nocą; w Polsce rzadki, pod ochroną”.

 

Natomiast w Internecie na stronach przyrodniczych czytamy:

Ślepowron (Nycticorax nycticorax) rodzina: czaplowate

Długość ciała: 58-65 cm

Czapla znacznie mniejsza od czapli siwej, o krępej sylwetce i stosunkowo krótkich nogach.

Ubarwienie dorosłego ptaka niebieskawopopielate z czarnym grzbietem i wierzchem głowy.

Czoło i policzki białe. Tęczówka czerwona. Dziób czarny. W szacie godowej z tyłu głowy wyrastają 3 długie, białe pióra.

Młode ptaki brunatne, upstrzone białymi i płowymi plamkami na skrzydłach  i grzbiecie; spód ciała brunatno kreskowany.

Prowadzi nocny tryb życia, a w ciągu dnia przebywa w ukryciu. Ożywia się o zmierzchu, gdy ptaki wylatują na żer.

 

Nycticorax-nycticorax      Kruk_018_1790__PWac

 

 Ślepowron                                                    Kruk

 

Chociaż nazwa ptaka - „ślepowron” jest taka sama, jak nazwa herbu „Ślepowron”,

to jednak  w „Herbie Ślepowron” nie figuruje ślepowron (czapla) lecz inny ptak – kruk ( po łacinie corvinus)!

Alfred Znamierowski (op. cit. s. 167) wymienia aż 10 odmian tego herbu, w których opisach znajdujemy słowo kruk:

„1 …. Kruk w lewo z pierścieniem złotym w dziobie…

 2 …..na którym kruk z takimż pierścieniem…

 3 …..na którym kruk z pierścieniem złotym w dziobie…

 4 W polu błękitnym kruk….

 5 … kruk z pierścieniem złotym w dziobie…

 6 … na którym kruk z pierścieniem złotym w dziobie…

 7 ….na której kruk z pierścieniem złotym w dziobie…

 8 …na którym kruk z pierścieniem złotym w dziobie…

 9 … na barku kruk z pierścieniem złotym w dziobie…

10 …Kruk z pierścieniem złotym w dziobie…”

Podobnie jest w innych herbarzach: Paprocki, Niesiecki, Boniecki, Uruski i inni - opisują ptaka figurującego zarówno w herbie,

jak i w klejnocie jak „kruka”.

Podczas 14 prowadzenia poszukiwań genealogicznych nie natknąłem się na wizerunek innego ptaka.

W herbie Ślepowron - na żadnym z herbów nie figuruje ślepowron (czapla), lecz kruk, co sprawiało

 i nadal sprawia dużo problemów nie tylko heraldykom, ale też wielu pieczętującym się herbem „Ślepowron”, bo jest mylące.

            Porównajmy teraz herby Ślepowron i Korwin - poniższe pochodzą z jednego z najstarszych polskich herbarzy

 - „Herby rycerstwa polskiego” Bartosza Paprockiego:

 

Korwin

Ślepowron

Herb Korwin

Herb Ślepowron

 

Na obu widzimy po 2 wizerunki kruka, natomiast nie ma tu żadnego ślepowrona - czyli czapli!

Ślepowron i kruk, to dwa różne ptaki, jeden z rzędu czapli, drugi z rodziny krukowatych, mają inne upierzenie, inną wielkość,

tak że nie można ich pomylić.

Ponieważ w herbie Ślepowron nie ma wizerunku ślepowrona - co wyżej dowiedliśmy

 - to nie ma podstaw, by pochodzenie  herbu wywodzić od wizerunku tego ptaka.

Trzeba więc postawić sobie nowe pytanie:

 

            „od czego (lub: z czego) pochodzi nazwa herbu Ślepowron?”

 

 

Odpowiedź na to pytanie znalazłem w  Herbarzu B. Paprockiego (s.404), gdzie jest list Konrada,

księcia mazowieckiego, który pisze o marszałku swojego dworu:

 

 Vartislao de Slepowroni, [Warcisław ze Ślepowron(ów) - tłum. swobodne z łaciny - W.A.C.]     et familiae ejus dawa naprzód

jus teutonicum na dobrach jego, a potem alias immunitates. List który świadczy o tem poczyna się temi słowy:

Nos Conradus dux Mazoviae, dominus et haeres plocen. cernen., raven., etc. Consideratis et inspectis pronis ac fidelibus,

nobis per strenumm militem nostrum Vartislaum, curiae nostrae praefectum, fideliter exbitis et impenis, et in posterum,

Christo duce, nobis et succesiribus nostris, una cum ipsius posteris, eo celerius impedentis, praemissorum meritorum ob.

Respectum, villas ipsius sive haeridates, Slepowroni, Strachowa, Drozdino, Wola, vulgariter nuccupatas,

in districti ciechanoviwn. Sitas, quas modo possidet`, de juro polonico in justeutonicum transferimus et transmutanus etc.

Datum Varschoviae` anno Domini 1224.

 

W roku 1224 WAWRZĘTĘ DE SLEPOWTONY  za panowania tegoż Konrada opowieda historyk Baszko,……”

[zamiast „T powinno być „R” = „SLEPOWRONY” - przyp. W.A.C.]

 

Z powyższego tekstu wynika, że Konrad pisał o Wawrzęcie [po łacinie Vartislao?] ze wsi Slepowroni(y), Strachowa, Drozdina i Woli.

Otóż miejscowości te istnieją do dziś:

- na prawo od miasta Płońsk (niedaleko Ciechanowa) znajduje się wieś Strachowa, bardziej na prawo Drożdżyn,

a trochę niżej na prawo - wieś Ślepowrony. Obecnie nie ma wsi Wola, ale   pobliżu (niżej) jest Dobra Wola i Wola Błędowska.

 

Paprocki pisze również, w jaki sposób przodkowie Warcisława (Wawrzęty)  swój herb stworzyli:

 

„…ta familia ex Pannoniis [tzn. z Węgier - W.A.C.] do Polski przyszedłszy, jest rozrodzona i znacznie zasłużona królom i książętom polskim i mazowieckim;

za mężne a wielkie przysługi, niemałe opatrzenie brali,

z których jeden sam w sobie klejnot kruka z pierścieniem zachował, o którym niżej czytać będziesz.

Drugi dostawszy dziedziczki z domu Pobóg z wielką majętnością, herb swój kruka  z pierścieniem a z Pobogiem,

takim kształtem obaczysz, złączył.

Successu temporis potomstwo,zapomniawszy przodków swoich dawnego nazwiska Korwinów,

herb swój Ślepowronem nazwali.

 

            A więc mamy tu kolejność następującą:

- przodkowie ich z Węgier przyszli do Polski z herbem Korwin,

- po małżeństwie z dziedziczką pieczętującą się herbem Pobóg (niebieskie tło i podkowa

z krzyżem),  tę część herbu Pobóg złączyli ze swoim herbem Korwin (wizerunek kruka):

 

 image002        + POBÓG5  = Ślepowron mój 2

                             Korwin  

- tak stworzony, nowy herb zawierał więc: niebieskie tło i podkowę z krzyżem (z herbu Pobóg)

oraz kruka z pierścieniem w dziobie na tarczy i w klejnocie (z herbu Korwin),

- to połączenie 2 herbów nazwali „ŚLEPOWRON” , ale nie od nazwy ptaka, którego nie ma na żadnym z tych 3 herbów (!), ale od nazwy wsi Ślepowrony,

którą obok Strachowa, Drożdzyna  i Woli władali.

(Ówcześnie nie było jeszcze nazwisk, a ludzie identyfikowali się łącząc imię z nazwą miejscowości, np.: Spytko z Melsztyna, Jan z Zamościa itd.,

a więc i Piotrowski ze Ślepowron).

Jest to więc tak zwany herb własny, jaki niektóre rodziny tworzyło sobie dla odróżnienia się od innych rodów.

 

Ich potomni nie pamiętali już, skąd się wzięła nazwa herbu „Ślepowron” i mylnie uważali, że to nazwa ptaka, który był w herbie. Jednakże od XVI wieku niektóre rody używające herbu Ślepowron zmieniły go na Korwina, co prawdopodobnie wynikało z tego, że uświadomiono sobie wreszcie rozbieżność nazwy herbu Ślepowron z wizerunkiem ptaka w herbie. Część więc zmieniła herb Ślepowron na herb Korwin,  inni asekuracyjnie dodali sobie przydomek Korwin przed nazwiskiem. I tak powstała lekko schizofreniczna konstrukcja:

 

Korwin-Piotrowscy herbu Ślepowron”.

 

Ludwik Korwin (Ludwik Korwin Piotrowski) w swojej książce KORWINOWIE opisuje kilkadziesiąt różnych rodów (mających różne nazwiska), które w ten sposób na przestrzeni wieków zmieniały sobie - czasem kilkakrotnie - nazwę herbu, lub przyjmowały bądź też zmieniały sobie przydomki. Problem nie dotyczy więc tylko Piotrowskich.

 

Ciekawą sprawą jest tu etymologia nazwy wsi Ślepowrony. Niewątpliwie w tej podmokłej okolicy  - dorzeczu rzeki Wkry - rzeczywiście gniazdowały te rzadkie ptaki - od nich więc wieś otrzymała nazwę. W podobny sposób zapewne powstała nazwa wsi Ślepowrony koło miejscowości Nur (poniżej Tymianek w widłach rzek Bug i Nurzec) i wsi Ślepowron koło Radomia - w pobliżu rzeki.

 

W oparciu o dokładną analizę wyżej przedstawionych danych, w końcu 2013 roku sformułowałem poniższą,

autorską hipotezę o genezie herbu Ślepowron:

 

nazwa herbu Ślepowron pochodzi

od nazwy miejscowości Ślepowron(y),

a nie od nazwy ptaka.

 

Jeżeli przyjmiemy tę hipotezę, znajdziemy w niej również odpowiedź na pytanie

- dlaczego Piotrowscy herbu Ślepowron, używali przydomka Korwin?

 

ponieważ  nazwa herbu Ślepowron nie pochodziła od nazwy ptaka Ślepowron,

ale był w nim wizerunek kruka

- wprowadzili przed nazwiskiem przydomek Korwin (po łacinie: kruk),

by fakt ten zaznaczyć.

 

 

LEGENDY   HERBOWE

[na podstawie Herbarzy, Wikipedii i zasobów Internetu -  opracowanie J.K.G.]

 

 

Herb Ślepowron

Historia i legenda związana z jego powstaniem

(na podstawie danych przekazanych w Herbarzach)

 

            Legendę związaną z powstaniem herbu Ślepowron zapisał już w roku 1584 Bartosz Paprocki

w swoim Herbarzu „Herby rycerstwa polskiego przez Bartosza Paprockiego zebrane

 i wydane r. p. 1584”  (wyd. K.J. Turowskiego) ,  str.404: 

 

„O klejnocie Ślepowron, który początek od Poboga  w Polsce niesie, a jako tego ptaka

 (Ślepowrona)

na krzyż dostał, i to nazwisko otrzymał niżej czytając zrozumiesz...”

 

Ślepowron (Nycticorax nycticorax) - mała czapla, porównywalna z wielkością kury. Samiec i samica niewiele różnią się wyglądem.

Ślepowron aktywny jest nocą. Całe dnie spędza ukryty w koronach drzew lub w krzewach, na żerowisko wylatuje po zachodzie słońca.

Towarzyski jest tylko podczas okresu lęgowego. Gatunek wędrowny, zimuje w Afryce.

 

Według przekazanej przez Paprockiego legendy historia herbu Ślepowron sięga do starożytnego Rzymu.

 

Temu herbowi taki początek opowiedają (...), czego są własne testimonia (świadectwa)

na starej rzymskiej monecie, że tego klejnotu dawno  w Rzymie używały wielkie familie.

 

Jak mówi legenda protoplastą rodu Korwinów był Valerius Messala Corvinus  żyjący za czasów

cesarza rzymskiego Tyberiusza.

 

Marcus Valerius Messala Corvinus – polityk rzymski, mówca i mecenas literatów. Urodzony ok. 70-60 p.n.e.;

yn Marka Waleriusza Messali Nigra konsula w 61 p.n.e. Waleriusz Messala był historykiem, poetą, gramatykiem

i uznanym mówcą. Napisał między innymi komentarze do wojny domowej po śmierci Cezara, które stały się ważnym

 źródłem dla Swetoniusza i Plutarcha. Jako mówca był przedstawicielem okresu przejściowego, w którym zanikała sztuka

przemawiania na forum do tłumów na rzecz finezyjnych, retorycznie cyzelowanych mów skierowanych do wybranego

audytorium senatu  czy dworu cesarskiego. Ceniono go w następnych pokoleniach bardziej niż Cycerona.

Tyberiusz, Tiberius Claudius Nero (ur. 16 listopada 42 p.n.e.; zm. 16 marca 37 n.e.) – cesarz rzymski,

syn Tyberiusza Klaudiusza i Liwii Druzylli, drugiej żony Oktawiana Augusta. Zdolny wódz, zręczny dyplomata.

Wyróżnił się podczas wojny z Armenią(20 p.n.e.), Windelikami i Retami (15 p.n.e.), plemionami Panonii (12-10 p.n.e.)

i Germanami (8-5 p.n.e.).Większość odniesień do Cezara, które znajdujemy w Biblii odnoszą się właśnie do Tyberiusza.

Panonia, Pannonia, w starożytności rzymska prowincja leżąca w widłach Dunaju i Sawy, a granicząca z Noricum

 (obecnie tereny zachodnich Węgier)...

 

Z tego domu Valerius Messala Corvinus, za czasów Tyberyusza cesarza rzymskiego (...),

dalmackie góry otworzył, sławy domu swego za Dunajem rozszerzył; Valeria provincia,

którą teraz wołoską ziemią zowiemy, a Valerio Corvino Romano nazwisko wzięła.

 

Wołoszczyzna, Księstwo Wołoskie, Hospodarstwo Wołoskie, kraina historyczna w południowej Rumunii,

pomiędzy Karpatami i Dunajem. Historia: w starożytności wchodziła w skład rzymskiej prowincji Dacja,

utworzonej 106 n.e. Od V w. na terenach Wołoszczyzny osiedlali się Słowianie, następnie napływająca

 z południowego zachodu i  Siedmiogrodu ludność romańska - Wołosi, którzy stopniowo zdobyli przewagę.

W XIII w. samodzielne księstwo. Od XIV w. pod zwierzchnictwem Turcji. W końcu XVI w. hospodar W. Michał Waleczny

 próbował bez powodzenia uniezależnić się od Turcji i połączyć z Księstwem  Mołdawskim.
1806-1812 okupowana przez Rosję. 1821, równocześnie z powstaniem antytureckim w Księstwie Mołdawskim,

walkę przeciwko Turcji podjął T. Vladimirescu. Oba zrywy niepodległościowe zostały krwawo stłumione. 1829,

na mocy pokoju w Adrianopolu, kończącego wojnę rosyjsko-turecką, Wołoszczyzna uzyskała autonomię pod

protektoratem Rosji, z formalnym zachowaniem zwierzchnictwa Turcji. Traktat paryski 1856 rozszerzył autonomię

Wołoszczyzny. Na konferencji paryskiej 1858 nadano Wołoszczyźnie i Księstwu Mołdawii wspólną konstytucję.

1859 A.I. Cuza został wybrany na wspólnego hospodara obu Księstw, które 1861 utworzyły zjednoczoną Rumunię.


 

 

Legendę herbową potwierdza i uzupełnia  Kasper Niesiecki  wKorona polska przy złotey wolnosci

starożytnemi rycerstwa polskiego y Wielkiego Xięstwa Litewskiego kleynotami [...] ozdobiona,

potomnym zaś wiekom na zaszczyt [...] podana”. T. 4, str. 126, 1743 rok.

 

... w Rzymie sławny był niegdy Valerius Corvinus Tribunus Militum, z tey przyczyny Korwinem nazwany

Hetman rzymski Camillus wyciągnął z wojskiem przeciwko Francuzom, nim przyszło do batalii,

Francuz y wzrostem y siłą mężny, na pojedynkową z sobą utarczkę, wyzywał kogokolwiek z Rzymskiey kawaleryi,

stawił się Valerius, ale gdy się z Francuzem miał już potykać kruk nie wiedzieć skąd na szyszaku jego siadszy,

tak y skrzydłami y szponami y pyskiem na adwersarza Waleryuszowego nacierał, że y w oczy Francuz

nie mógł mu dobrze y prosto weyrzeć, za takim tedy posiłkiem, snadno zwyciężył nieprzyjaciela Rzymian,

a od tego czasu Waleryusz, Korwinem był przezywany; sześć razy Konsulem Rzymskim zawołany ..

 

Valerius Messala Corvinus  podbił kraje naddunajskie, na których osiedlili się i żyli  przez wieki jego potomkowie.

Podzielili się oni na dwie linie: węgierską i polską. Przedstawicielem węgierskiej miał być ród Hunyadych.

Herbu Korwin używał Hunyady János Korwin,  ojciec Macieja Korwina, króla Węgier.

Wg. Paprockiego:

 

...Johannes  Hunidaes hetman i gubernator korony węgierskiej, ojciec króla Matyasza, tamże In Pannoniis

znacznemi przeciwko Turkom zwycięstwy, niepomału ten herb, albo wszystkę familią Korwinów by zozdobił,

po nim syn jego Matyasz król węgierski...

 

Hunyady János Korwin (ok. 1385-1456), możnowładca węgierski. Ojciec Macieja Korwina, króla Węgier.

Faktyczny dowódca w bitwie pod Warną(1444). Regent na Węgrzech (1444-1453). W 1456 pobił Turków

pod Belgradem.

 

Bitwa pod Warną – starcie zbrojne, które miało miejsce 10 listopada 1444 roku między oddziałami 

polsko-węgierskimi oraz innymi wojskami koalicji antytureckiej pod dowództwem króla polskiego

i węgierskiego Władysława Warneńczyka i wojewody siedmiogrodzkiego Jana Hunyadyego,

a wojskami tureckimi pod dowództwem sułtana Murada II

.

Maciej Korwin (1443-1490), król węgierski od 1458, czeski 1469-1478. Syn słynnego wodza węgierskiego 

J.K. Hunyadyego, wybrany na króla węgierskiego po bezpotomnej śmierci Władysława Pogrobowca.

Korzystając z poparcia papieża Pawła II i czeskich przeciwników Jerzego z Podiebradu w latach 1467-1478 opanował Morawy, Łużyce i część Śląska, koronując się na króla Czech.
W 1478 zrzekł się czeskiego tytułu królewskiego na rzecz Władysława Jagiellończyka.

Prowadził wojny z cesarzem Ferdynandem II zajmując Styrię, Karyntię oraz Austrię Dolną z Wiedniem (1485).

W polityce wewnętrznej opierał się na drobnym i średnim rycerstwie oraz mieszczaństwie,

ograniczył rolę możnowładztwa. Mecenas nauki i sztuki, założyciel uniwersytetu w Pozsóny (dzisiejsza Bratysława).

Potomkowie Valeriusa Messala Corvinusa zawędrowali także na nasze ziemie.

Założycielem polskiej (znacznie wcześniejszej) gałęzi miał być Wawrzęta Korwin,

marszałek dworu ks. Konrada mazowieckiego.

Jego następcy legitymowali się zarówno herbem Korwin jak i Ślepowron,

który powstał wg legendy z połączenia herbu Pobóg z Korwinem.

    

Ale dobrze przed temi pamięci godnemi przodki, jako przed Hunidadem i Matyaszem królem, kilkaset lat,

jako się to z listów Ślepowronów ukazuje, ta familia x Pannonis, do Polski przyszedłszy, jest rozrodzona

i znacznie zasłużona królom i książętom polskim i mazowieckim; a za mężne i wielkie przysługi,

niemałe opatrzenia brali, z których jeden sam w sobie klejnot kruka z pierścieniem złotym zachował,

Herb Korwin

Korwin

Drugi dostawszy dziedziczki z domu Pobóg z wielką majętnością, herb swój kruka z pierścieniem

a z Pobogiem, takim kształtem jako baczysz, złączył.

Herb  Pobóg

Pobóg

... potomstwo, zapomniawszy przodków swoich dawnego nazwiska Korwinów,

 herb swój ślepowronem zwali.

Herb Ślepowron

„... Ma być w polu błękitnem, tak jako i Jastrzębiec albo Pobóg”. (Paprocki)

Opis herbu podaje  Niesiecki:

...Barkiem prosto do góry podkowa stoi, na niej krzyż, na krzyżu Kruk czarny

trochę wspięte do lotu mając skrzydła, w prawą tarczy obrócony,

w pysku złoty pierścień trzymając; pole tarczy błękitne, podkowa biała,

na hełmie, nad koroną takiż kruk.

http://gutowski-slepowron.beepworld.de/files/slepowron-gutowskiweb..jpg

Według Paprockiego pierwsza wzmianka o herbie Ślepowron pojawia się na terenach polskich w XIII wieku,

w liście (Datum Varschoviae Anno Domini1224 ) księcia Konrada Mazowieckiego:

...O dawności przodków tej familii, jaśnie list Konrada książęcia mazowieckiego opowieda naprzód,

 na którym marszałkowi dworu swego Vartislao de Ślepowroni , et familiae ejus dawa (...) na dobrach jego...

Wawrzęta Ślepowronius  przybył w XIII wieku do Polski, został hetmanem i marszałkiem dworu księcia Konrada Mazowieckiego.

Książęta Mazowieccy.W wyniku podziału Polski na dzielnice już na początku XIII w. Mazowsze usamodzielniło się,

a Konrad jako pierwszy zasłużył na miano księcia mazowieckiego. Jego potomkowie aż do początku XVI w. utrzymali

niezależność swej dzielnicy.

We krwi Konrada Mazowieckiego, Siemowita III i Siemowita IV, Janusza I Starszego i innych mniej znanych władców,

płynęła gorąca krew piastowska. Książęta mazowieccy zapisali się nie tylko w historii swej dzielnicy, ale odegrali także

doniosłą rolę w dziejach Polski, Litwy i Rusi. Odpierali najazdy pogańskich Prusów, Jaćwingów, Litwinów.

Brali także udział w wyprawach krzyżowych, rozstrzygali spory władców Polski, Litwy, Czech i Węgier.

Nadawali prawa miejskie, budowali zamki, wspierali budowę murów miejskich, fundowali kościoły i klasztory.

Wokół ich dworów kwitła kultura rycerska, a mecenat książęcy wspierał artystów.

Kasper Niesiecki  potwierdza i uzupełnia legendę herbową:

...korwin ten z Węgier do Polski przyszedł, szukając chwały rycerskiej, w Węgrzech zaś rozpleniona

była Korwinów Familia, od jednego z rzymskich Korwinów. Nie przeczę bynaymniey, że Prawda y to,

że Jan Huniad, y syn iego Maciey Król Węgierski (...) Korwinami się zwali i na monecie swoiey wybijać

kazali kruka z pierścieniem, atoli naprzód to u mnie pewna, że w Polszcze dawniejsza Familia Korwinów,

niżeli żył Huniad, ale syn iego Maciey („ci zaś dopiero kwitnęli po roku 1400”) co poznać z przywileju

Konrada Xsiążęcia Mazowieckiego danego w Warszawie w roku 1224, (...)  Z tey familii był u wspomnianego

Konrada Wawrzęta Ślepowrończyk dzielny y fortunny Hetman...

Jak głosi legenda od czasów króla węgierskiego Macieja Korwina herbowy ślepowron  trzyma w dziobie pierścień

...gdy Maciejowi Królowi Węgierskiemu zdięty z palca sygnet (kruk) wyniosł,

 Maciej go dogoniwszy y postrzeliwszy zabił, pierścień odzyskał, a na pamiątkę tego,

kruka sobie z sygnetem za symbolum obrał.

Potomkowie Wawrzęty Ślepowrończyka dali początek wielu znakomitym rodom polskim np: Krasińskich, Kossakowskich, Kochanowskich, Szczuckich, Mościckich, Szymanowskich, Gosiewskich, Pawłowskich i oczywiście także Piotrowskich!

Tyle opowiada legenda i najpewniej daleko jej do prawdziwej historii różnych rodów legitymujących się herbami zbliżonymi do Korwina (Ślepowrona).

Genealogie poszczególnych rodzin można opisać posługując się dokumentami (metryki, akty własności, wypisy z ksiąg parafialnych itp.) – niestety w naszej rodzinie niewiele z nich się zachowało.

Korwin-Piotrowscy herbu Ślepowron

  ...Nazwisko Piotrowski bardzo jest rozpowszechnionem na obszarze dawnej Rzeczpospolitej

i noszonem nietylko przez rodziny szlacheckie, lecz i miejskiego pochodzenia, a nawet

w zeszłem XVIII stoleciu przybrało je wielu neofitów - niepodobieństwem jest zatem

oznaczyć ze ścisłością herby, ale nawet pochodzenie szlacheckie wielu indywiduów

tego nazwiska, gdy pod szlachtę podszyła się znaczna ilość niemających do tego prawa;

zmiany też herbowe utrudniają poszukiwania...

 

pisze Seweryn Uruski w swym herbarzu RODZINA, rok 1913, tom 14, str. 33-42 .

Piotrowscy legitymowali się wieloma różnymi herbami Abdank, Gozdawa, Junosza, Leliwa, Lis, Poraj,

Świnka, Tęczyc, a także (używanymi często zamiennie) Ginwiłł, Korwin i Ślepowron.

Za Niesieckim tom 7, str. 312:

Piotrowski herbu Ślepowron, czyli raczej Korwin, w różnych województwach,

a najprzód w księztwie Litewskim, których zowią Ginwiłł Piotrowski (...) drudzy w Ruskiem województwie.

 ...Są i w Mazowszu Piotrowscy...

Według prawdopodobnej hipotezy kruk udomowił sie w heraldyce polskich rycerzy walczącej u boku

Królewicza Warneńczyka w nieudanej wyprawie przeciwko przeciwko Turkom, później służył pod znakiem

 wodza węgierskego Jana Hunyadiego. Syn jego Maciej Korwin herbu Korwin (1458-1490) był królem Węgier

od 1458 r. i Czech od 1468 r. (Encyklopedia PWN).

      W herbarzu - Uruskiego znajdujemy rzymsko-węgierską legendę Korwinów tą samą historię co u Paprockiego,

ale opisaną bardziej szczegółowo. Uruski pisze:


    "Historia kruka w tym godle sięga czasów starożytnych. W Rzymie, za czasów Tybenusza,

 żył Valerius Messala Corvinus. Podczas rozstrzygającej bitwy z Galilejczykami został on wyzwany na

pojedynek przez jednego z przeciwników. W czasie walki nadleciał kruk, usiadł na hełmie jego i zaczął

atakować Galilejczyka. Zdezorientowanego przeciwnika pokonał Valerius bez trudu. Na pamiątkę tego zdarzenia

Rzymianin umieścił jako swój znak kruka oraz przybrał przydomek "Corvinus", który później rodowem

został nazwiskiem. Jedna gałąź osiadła na Wołoszczyźnie, a z tego rodu wołoskich bojarów pochodził Jan Corvinus,

 późniejszy wódź koronny węgierski, którego w nagrodę zasług obdarzył król Zygmunt 1409 r. miastem Hunyadą.

Był on Ojcem króla Macieja Węgierskigo.Królowi temu skradł ptak, zapewne kruk pierścień,

król zastrzelił ptaka i pierścień odzyskał.

Wskutek tego zdarzenia do herbu dołączył pierścień w dziobie kruka”.

(B. Paprocki - Herby rycerstwa polskiego, 1584)


Do góry

 

Powrót do spisu treści