GENEALOGIA rodziny Gabrieli Zapolskiej

czyli

Marii Gabrieli Stefanii Korwin-Piotrowskiej.

 

 

Powrót do Linii genealogicznych

 

 

 

I. Przodkowie hipotetyczni

 

W herbarzu RODZINA Seweryna Uruskiego ( t. VI, s. 37 ) pod nagłówkiem PIOTROWSCY

herbu ŚWINKA, opisana jest stara wielkopolska rodzina Piotrowskich

( … Jan, dziekan poznański,….sekretarz królewski 1571 roku…, ),

która rozprzestrzeniła się kolejno na woj. łęczyckie, kaliskie, wieluńskie, lwowskie,

 nowogródzkie i wołyńskie.

Prawdopodobnie w trakcie tych peregrynacji doszło do zmiany herbu na Ślepowron

lub Korwin, a przydomek Kromno, obrany po osiedleniu się w wieluńskiem, gdy przenieśli się

 do wołyńskiego – zmienili na popularny w tym rejonie przydomek Korwin.

 

1.      Andrzej Piotrowski ( ok. 1600 - ok. 1675 ), tak jak i inni Piotrowscy osiedleni w ziemi

      wieluńskiej (woj. łódzkie), obrał przydomek Kromno.

+ Ewa Brzezińska ( prawdopodobnie dziedziczka dóbr Brzeziny po swoim ojcu ).

Ich syn Jan.

 

2. Jan ( ok. 1630 - ok. 1710 ) + N.N……………………

    Ich synowie: Andrzej, Stefan-Hieronim i Mateusz.

 

3a. Andrzej ( ok. 1660 - ok. 1735 ), dziedzic Złoczewa 1710 roku, miecznik wieluński,

rotmistrz królewski 1708 r., starosta buczniowski i poseł na sejm 1718 r……..

 + Zofia Bidzińska. Ich synowie: Adam i Marcin.

            4a. Adam

            4b. Marcin

           

         3b. Stefan-Hieronim ( ok. 1662 - ok. 1730 ), starosta buczniowski 1720 roku,

                  regimentarz koronny, stolnik wieluński + N.N……………………Ich syn Stefan.

4c. Stefan ( ok. 1690 - ok. 1755 )+ Bogumiła Rusocka.

      Ich dzieci: Ludwika, Zofia i Adam.

 

3b. Mateusz ( ok. 1661- ok. 1740 ) prowadził  1727 r. proces o dobra Brzeziny

( procesował się o nie zapewne z braćmi – W.A.C. ) + N.N……………………

Ich synem prawdopodobnie był  Andrzej „dziedzic dóbr Brzeziny  ( poniżej )

 

 

 


II. Pokolenia udokumentowane

 

4d. Andrzej Stanisław Korwin-Piotrowski ( ok. 1695 - ok. 1770 ), dziedzic dóbr Brzeziny,

cześnik nowogrodzki  + Konstancja Sobieszczańska  ( ok.1720 - ok. 1800 ).

Ich syn Aleksander.  

 

5. Aleksander ( ok. 1720 - ok. 1795 ), podczaszy nowogrodzki 1744 r.

 + Aleksandra Hulewicz ( ok.1730 - ok. 1800 ).

 Ich syn [ Roman ] Józef-Kazimierz.

                      

6. Roman Osip ( =Józef ) Kazimierz ( ok. 1756 - ok. 1835 ),

skarbnik wołyński, starosta merecki 1789 r.

To on prawdopodobnie zmienił herb i obrał przydomek Korwin

 + N.N.............………….. ( ok.1760 - ok. 1855 ).

Ich syn Stanisław-Jan Kanty.

 

7. Stanisław Jan Kanty  + Józefa Grzybińska

(ok. 1791- ok. 1875)  (ok.1806 - ok. 1875).

Ich dzieci: Karolina i  Wincenty-Kazimierz-Jan.

 

            8a. Karolina (ok. 1820 - ok. 1900), za współdziałanie

              z powstańcami 1863 r. zesłana na Sybir

              + N.N. Staniszewski (ok. 1815 - ok. 1898)

 

8b. Wincenty-Kazimierz-Jan (1826 -  1896),

marszałek  szlachty guberni wołyńskiej

+  Gabriela Karska (1831 - 1917).

Ich dzieci: Kazimierz, Jan, Maria-Gabriela-Stefania,

Konstancja i Stanisław-Jan-Kazimierz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Kazimierz              Jan                  Maria Gabriela Stefania     Konstancja         Stanisław Jan Kazimierz

                   [GABRIELA ZAPOLSKA]                                          (ok. 1870 - ok. 1890)

(1854- ok. 1922)   (1855-1901)              ( 1857 - 1921 )                             (ok. 1862 - ok.1915) 

                                                          + 1 mąż Konstanty Śnieżko-Błocki   + 1 mąż N.N. Łubieński

                                                                (ok. 1860 - ok. 1920)                        + 2 mąż N.N. Bielski

                                                          + 2 mąż Stanisław Janowski

                                                                 [oba małżeństwa bezdzietne]

 

Maria (1881 - ok.1882) - nieślubna córka, oddana na wychowanie,

nieumiejętnie pielęgnowana, wkrótce zmarła.

 

Opracowano na podstawie:

 

- herbarza Rodzina Seweryna Uruskiego

- Zapiskach i Wyrokach Trybunału Lubelskiego  – S. Uruski, t. VI, s. 37

- Wywodzie Szlachectwa z 24.09.1845 r., nr Ukazu 6976 w guberni wołyńskiej,

- Wywodzie Szlachectwa z 14.12.1882 r., nr Ukazu 4344 w guberni wołyńskiej,

-    Akcie małżeństwa Wincentego Kazimierza Jana z Gabrielą Karską

                   ( Warszawa, par. św. Krzyża, akt małż. 268/1853 ),

- Metryce urodzenia Gabrieli Zapolskiej

     (Warszawa, Księga Parafii Św. Krzyża za rok 1876, nr 244)

-    informacje o  Kazimierzu i Janie znajdują się na internetowej Stronie korporacji akademickiej

KONWENT POLONIA na Uniwersytecie w Dorpat ( obecnie Tartu w Estonii ), której byli członkami.

 

 

Linia hipotetyczna oparta na danych ze wszystkich źródeł ( opr. W.A.C. )

 

I pokolenie

II pokolenie

III pokolenie

IV pokolenie

V pokolenie

VI pokolenie

VII pokolenie

VIII pokolenie

IX pokolenie

X pokolenie

 

 

 

 

 

 

Andrzej

 

 

 

 

 

 

Jan

 

Andrzej

Adam

 

Marcin

 

 

Stefan-Hieronim

 

Stefan

Ludwika

 

Zofia

 

Adam

 

 

Mateusz

 

Andrzej-Stanisław

 

 

 

 

 

Aleksander

 

*Roman-Osip-Kazimierz

 

(Osip=Józef)

 

Stanisław-Jan-Kanty

Karolina

 

 

 

Wincenty-Kazimierz-Jan

Kazimierz

 

Jan

 

Maria-Gabriela-Stefania

Maria

(córka nieślubna)

Konstancja

 

Stanisław-Jan-Kazimierz

 

 

* W  Zapiskach i Wyrokach Trybunału Lubelskiego  S.Uruski, t.VI, s. 37 imienia Romana brakuje,

jest tylko Józef-Kazimierz. ( Osip=Józef ). Nie ma jednak wątpliwości, że chodzi o tę samą osobę,

ponieważ jest on synem Aleksandra i wnukiem Andrzeja Stanisława, analogicznie jak

w Wywodzie Szlachectwa z 24.09.1845 r., nr Ukazu 6976 w guberni wołyńskiej.

 

Hipotetyczni krewni Gabrieli Zapolskiej.

 

 

Postać Gabrieli Zapolskiej, czyli Marii Gabrieli Stefanii Korwin-Piotrowskiej, córki Wincentego Kazimierza Jana Korwin-Piotrowskiego i Gabrieli z domu Karskiej, wzbudzała i wzbudza w dalszym ciągu wiele kontrowersji, które obejmują wszystkie aspekty jej życia. Pod względem aktorskim przez jednych

określana była jako „wybitna aktorka”, podczas gdy drudzy zaledwie uważają ją za pół-amatorkę. Podobnie jej twórczość literacka, która zdobyła uznanie nie tylko w Polsce, jest konsekwentnie przez konserwatystów deprecjonowana.

Nie lepiej wypada ocena jej życia osobistego, która opiera się głównie na domysłach  i plotkach prawdopodobnie dlatego, że Gabriela zerwała z rodziną,

 a ta do niej się nie przyznawała.

Podobnie jest z genealogią Gabrieli Zapolskiej - tu również napotykamy cały szereg różnych nieścisłości, hipotez, a w Internecie nie brak informacji różnych osób o ich  rzekomym pokrewieństwie z Gabrielą, tych jednak, jako mało wiarygodnych, nie będziemy rozpatrywali.

Mamy jednak kilka niepotwierdzonych relacji rodzin Korwin-Piotrowskich dotyczących ich hipotetycznego pokrewieństwa z Gabrielą Zapolską. Spróbujmy więc teraz te wszystkie hipotezy razem zebrać i zanalizować.

 

A. - najbardziej rozpowszechniła się hipoteza, że przodkiem Gabrieli Zapolskiej był Stanisław Piotrowski, sekretarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego:

 „Korwin-Piotrowscy należeli do znaczniejszych i zamożniejszych rodzin ziemiańskich na Wołyniu. Tradycje rodowe sięgały daleko wstecz.

 Jeden z przodków, Stanisław Piotrowski, był sekretarzem królewskim na dworze Stanisława Augusta Poniatowskiego;

 w nagrodę za zasługi dla Rzeczypospolitej otrzymał w 1775 r. wraz z dziećmi szlachectwo i zatwierdzono mu herb  Ślepowron.

Potomkowie jego zostali wylegitymowani w Królestwie w 1837 r. z przydomkiem Korwin.”

 

Ta hipoteza powielana jest przez wielu biografów i dziś trudno stwierdzić, kto ją pierwszy postawił (powyższa pochodzi z książki Jadwigi Czachowskiej „Gabriela Zapolska” s. 13). Nie jest to genealogia rodziny Gabrieli Zapolskiej, bo brak jest tu typowego dla genealogii przedstawienia kolejnych pokoleń: imion, dat i stopnia pokrewieństwa. Brak też informacji, czy sekretarz królewski był ojcem, dziadkiem, czy też jej pradziadkiem.

            Natomiast Seweryn Uruski w swoim herbarzu „Rodzina…” (t. III, s. 37) o Stanisławie Piotrowskim pisze:

 „Stanisław, sekretarz królewski, w nagrodę zasług dla Rzeczypospolitej otrzymał 1775 roku wraz  z synami: Andrzejem, Cypryanem, Ignacym, Pawłem, Tadeuszem i córkami: Anną, Barbarą i Teresą, urodzonymi z Anny Lisowskiej, szlachectwo i zatwierdzono mu herb Ślepowron, używany przez jego przodków ( Kancl. ); pochodzący od niego: Adam, dziedzic dóbr Michowo, Stanisław, dziedzic dóbr Dębin, Wolicy i Osi, Henryk, dziedzic dóbr Wólki, Jan-Antoni, dziedzic dóbr Marcinowo, i Andrzej, dziedzic dóbr Antopol i inne, synowie Andrzeja, wylegitymowani  w Królestwie 1837 r. z przydomkiem Korwin.”

 

Wystarczy porównać wytłuszczone przeze mnie fragmenty, żeby stwierdzić, że jest to niemalże dosłowny cytat (nieco skrócona „kalka) z herbarza S. Uruskiego, a więc dotarliśmy do źródła tej hipotezy. Tym niemniej Uruski nie wymienia tu ani Wincentego - ojca Zapolskiej, ani też nie pisze, że sekretarz królewski jest jej przodkiem!

To tylko „inwencja twórcza” biografów połączyła te dwie postacie.

Jednakże, chcąc doprowadzić naszą analizę do końca - poniżej zamieszczam tabelę  porównawczą obu linii genealogicznych: 

Linia Gabrieli Zapolskiej

 

Herbarz K-P, s. 136- 141

Linia potomków Stanisława, sekretarza królewskiego

Herbarz K-P, s. 102-103

Andrzej Stanisław

(ok. 1685 - ok.1770)

 

Aleksander

(ok. 1720 - ok.1800)

Stanisław - sekretarz

(ok. 1740 - ok.1815)

Roman Józef Kazimierz

(ok. 1756 - 1835)

Andrzej

(ok. 1774 - ok.1816)

Stanisław Jan  Kanty (ok. 1791 - ok.1875)

Stanisław

(ok. 1811 - ok.1865)

Wincenty Kazimierz Jan

(1826 - 1896)

 

Maria Gabriela Stefania (ZAPOLSKA)

(1857 - 1921)

 

 

Jak widać, nie zgadzają się ani imiona, ani daty, wykluczone jest zatem, by przodkiem Gabrieli był Stanisław

 - sekretarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Niestety, ta błędna hipoteza jest bezkrytycznie powielana przez różnych biografów,

pisarzy i genealogów, co doprowadziło już do powstania błędów w genealogiach niektórych rodzin Korwin-Piotrowskich.

 

B. - Po rekonstrukcji linii genealogicznej Gabrieli Zapolskiej automatycznie powstało pytanie:

  czy któraś z rodzin Korwin-Piotrowskich jest z nią spokrewniona, bo aż w 4 z nich funkcjonują przekazy rodzinne na to wskazujące?

Poniżej zamieszczam tabelę członków tych rodzin:

Linia Zapolskiej

 

Herbarz K-P, s. 136-141

1.Linia potomków Franciszka

Herbarz K-P, s. 89-101

2.Linia potomków Bernarda

Herbarz K-P, s. 84-88

3.Linia potomków Jana

Herbarz K-P, s. 57-68

4.Linia potomków Józefa

Herbarz K-P, s. 69

Andrzej Stanisław

(ok. 1685 - ok.1770)

 

 

Józef

(ok. 1680 - ok.1750)

Józef

(ok. 1675 - ok.1750

Aleksander

(ok. 1720 - ok.1800)

Franciszek

(ok. 1729 - ok.1800)

 

Franciszek

(ok. 1720 - ok.1795)

Karol

(ok. 1710 - ok.1785)

Roman Józef Kazimierz

(ok. 1756 - 1835)

Jan

(ok. 1759 - ok.1834)

 

Michał

(ok. 1765 - ok.1840)

Gabriel

(ok. 1749 - 1824)

Stanisław Jan  Kanty (ok. 1791 - ok.1875)

Andrzej

(ok. 1788 - ok.1863)

Stanisław?

(ok. 1800 - ok.1875)

 

Jan

(1802 - ok.1880)

Kazimierz

(ok. 1791 - ok.1866)

Wincenty Kazimierz Jan

(1826 - 1896)

Karolina

(ok. 1815 - ok.1890),

i Wincenty II

(1818 - ok.1898)

Bernard

(ok. 1820 - 1890)

Michał

(1824 - 1901)

Kazimierz

(ok. 1827 - ok.1902)

Maria Gabriela Stefania (ZAPOLSKA)

(1857 - 1921)

Mieczysław

(ok. 1858 - ok.1908),

Bolesław

(ok. 1861 - ok.1901)

Antoni

(ok. 1850 - 1928)

Józef

(1850 -1906)

Adolf

(ok. 1866 - 1934)

 

Jak widać z przedstawionej wyżej tabeli -  prostego pokrewieństwa między liniami nie widać. Dalsze pokrewieństwo może pochodzić od dziadków,

którzy też mogli być braćmi (lub siostrami) lub w jeszcze wcześniejszych pokoleniach. Być może, któryś z nich miał kilka żon, stąd może trudniej jest dostrzec pokrewieństwo między przyrodnimi braćmi.

Być może wszystkie te linie są ze sobą połączone, a ich członkowie są krewnymi, być może dotyczy to tylko kilku linii, lub tylko jedna z nich jest spokrewniona z linią Zapolskiej. Nie znamy przecież wszystkich braci i sióstr poszczególnych osób, a większość dat jest hipotetyczna  (ok. = data w przybliżeniu: +25/-25 lat). Najbardziej prawdopodobne jest, że Bernard i Wincenty są braćmi, ale ojcem ich obu musiałby być Stanisław Jan Kanty. Jednakże na to hipotetyczne połączenie Linii Bernarda i Zapolskiej brak jakichkolwiek dokumentów.

Stanisława jako ojca Bernarda pominąłem w Herbarzu K-P ponieważ w 2 i 3 wersji Genealogii Bernarda był on uważany za sekretarza królewskiego, co już wcześniej uznałem za nieprawdopodobne, ponieważ znamy przodków Zapolskiej i nie ma wśród niej sekretarza królewskiego (vide pkt. A powyżej).

            Z doświadczenia wiem, że nie można też polegać wyłącznie na relacjach rodzinnych, bo często prowadzi to na manowce, co już mnie dwukrotnie spotkało - szukałem czegoś, czego nigdy nie było. Relacje rodzinne nie biorą się ze złej woli, lecz z potocznego rozumowania. A więc,  kiedy mówimy np. o Dąbrowskich, od razu przychodzą nam na myśl znani i sławni generałowie Henryk lub Jarosław Dąbrowscy. Jednakże linie tych generałów dawno się zakończyły bezpotomnie,

a więc dziś już nikt nie może się uważać za ich krewnych. Podobnie może być i w przypadku Zapolskiej - wszyscy Piotrowscy, szczególnie Korwin-Piotrowscy uważają się z racji wspólnego nazwiska za jej krewnych, co nie musi być prawdą, ale nie wyklucza powiązań towarzyskich między nimi, co być może stało się źródłem tych przekazów rodzinnych. 

Nie udało mi się znaleźć żadnych dokumentów na potwierdzenie tych hipotetycznych powiązań. Być może brak dokumentów spowodowany jest wypadkami losowymi (wojny, migracja, upływ czasu), jednakże może to wynikać z wzajemnego stosunku Gabrieli do rodziców:

- rodzice nie zaakceptowali zawodu aktorskiego Gabrieli (a właściwie Marii) i związanym z tym stylem życia, ani też jej twórczości, bardzo krytycznej w stosunku do ziemiaństwa i szlachty,

- Gabriela nie tylko krytykowała i ośmieszała środowisko rodziców, ale praktycznie ze swoją rodziną zerwała więzy i zmieniła nazwisko - używała pseudonimów,

- w praktyce oznaczało to, że obie strony ukrywały wzajemne powiązania rodzinne, co obecnie utrudnia, a może też i uniemożliwia odszukanie dokumentów na potwierdzenie związków rodzinnych. O ile jeszcze informacje o rodzicach można znaleźć, to o ich braciach

i siostrach już  z trudem, brakuje natomiast wielu informacji o dalszych krewnych.

Trzeba to powiedzieć otwarcie:  rodzina się Gabrieli wstydziła i vice versa. Ten niechętny stosunek nie dotyczył tylko rodziny, ale był niemal powszechny - jako aktorka była uważana za amatorkę (mimo nauki zawodu w Paryżu) i z trudem znajdowała zatrudnienie w profesjonalnych zespołach teatralnych - zaś jako pisarka, była długo odtrącana przez konserwatywne środowiska, a jej twórczość literacką długo uważano za bezwartościową.

Dopiero po II wojnie światowej to się zmieniło i wreszcie jej twórczość została

 w pełni doceniona i należycie rozpowszechniona.  

 

PODSUMOWANIE

 

Poszukiwanie powiązań rodzinnych Gabrieli Zapolskiej prowadzę już od kilkunastu lat - na początku na podstawie przekazu rodzinnego, potem próbowałem znaleźć potwierdzenie przekazów rodzinnych innych rodzin Korwin-Piotrowskich, a nawet analizowałem niektóre informacje na ten temat z Internetu. Jednakże nie robiłem tego dlatego, by kogoś zdeprecjonować, czy też zdementować te relacje, lecz dlatego by je potwierdzić i udokumentować.

Wyszedłem bowiem  z założenia, że nadszedł już czas, by odnaleźć rodzinę Gabrieli Zapolskiej - rodzinę,

od której ona się odcięła i która się również do niej nie przyznawała.

Na podstawie wyżej przedstawionych analiz można przedstawić następujące wnioski:

1.     po raz kolejny potwierdziło się, że nie ma żadnego uzasadnienia hipoteza (A) że przodkiem Gabrieli Zapolskiej był Stanisław Piotrowski, sekretarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego: inne są daty, inne imiona. Jest to typowe „myślenie życzeniowe” - sławna osoba pochodzi od równie sławnego przodka. Niektórzy, jak Elena Biriulina, szefowa Wołyńskiego Muzeum Regionalnego w Łucku - wśród przodków Gabrieli wymienia również Stanisława Jana Piotrowskiego, sekretarza króla Stefana Batorego w 1581 roku, który pisał pamiętniki z wyprawy na Psków w czasie wojny polsko-moskiewskiej 1579/82, a więc żył 200 lat wcześniej,  

2.     mimo kilkuletnich poszukiwań i analiz nie udało mi się dojść do jednoznacznych konkluzji w sprawie przekazów rodzinnych linii 1 - 4. Żadnego z tych przekazów nie udało mi się potwierdzić jakimkolwiek dokumentem, tym niemniej

 

żadnego z nich jednoznacznie nie wykluczam.

 

                  Wydaje się, że wyjaśnić to mogą wyłącznie metryki lub Wywody Szlachectwa.

 

Autor: Witold Antoni Ciechanowicz [ W. A. C.

,

Powrót do góry

 

Powrót do Linii genealogicznych